Cách cải tiến kỹ năng chơi game StarCarft và liên tưởng tới kỹ năng quản trị

Đây là một bài viết nói về việc cải tiến kỹ năng chơi game StarCraft, một trò game chiến lược nổi tiếng. Nhưng cũng chứa đựng những yếu tố quan trọng về quản trị. Nếu nhìn rộng ra thì các game chiến lược cũng là một hình thức thực hành môn quản trị, nhất là để rèn luyện tư duy quản trị nếu bạn chưa có cơ hội tham gia vào công việc quản trị thực tế.

Cải thiện kỹ năng chơi game StarCarft

StarCraft là trò chơi điện tử chiến lược thời gian thực loại khoa học quân sự viễn tưởng do Blizzard Entertainment phát triển. (Theo wikipedia).

Bài viết này được chia thành 3 phần quan trọng:

• A – Mechanics (cơ giới – nôm na là cách quản lý) – phần này nói về cách bạn quản lý, kiểm soát cuộc chơi. Cụ thể là cách bạn di chuyển và tấn công các đơn vị (micro) hoặc quản lý các công trình (marco).
• B – Knowledge (kiến thức) – Sự am hiểu về trò chơi cực kỳ quan trọng trong việc học cách chơi. Các bước cơ bản thì rất là đơn giản, nhưng sẽ cần nhiều công sức để trở thành chuyên nghiệp.
• C – Information (thông tin) – Kể cả khi bạn có những kỹ năng thuần thục hoặc có những kiến thức uyên thâm về game, bạn vẫn không thể đạt tới đỉnh cao nếu như bạn không học cách xử lý các thông tin trong thời gian thực.

Sự thật thì mỗi phương diện đều có giới hạn riêng của nó. Kiến thức sẽ không có ý nghĩa gì nếu bạn không biết cách luyện tập và biến nó trở thành kỹ năng. Tính cơ giới cũng sẽ vô dụng nếu thông tin của bạn trong tình huống đó không đầy đủ và bạn không biết nên làm gì hoặc không dự đoán được chuyện gì sẽ xảy ra. Thông tin chỉ có ích nếu như bạn có kinh nghiệm xử lý nó một cách hiệu quả.

Cam kết cải tiến bản thân

Bước đầu tiên của việc cải tiến là cam kết cải tiến bản thân để đạt tới một phiên bản tốt hơn. Nếu không có quyết định làm việc để hướng tới mục tiêu trở nên tốt đẹp hơn, thì quá trình và nỗ lực của bạn sẽ không tạo nên điều gì cả. Điều này cũng hoàn toàn đúng trong quản trị.

Bước thứ 2 để cải thiện là bạn phải biết, bạn cần cải thiện điều gì. Sau đó bạn có thể bắt đầu bằng cách cải thiện điểm yếu nhất của mình để nó không “ăn hại” vô các điểm mạnh khác. Lưu ý thêm là:

• Từng thứ một: Tập trung cải thiện một vài thứ một lúc. Đừng tự nghĩ rằng mình có thể cải thiện hết tất cả mọi thứ cùng một lúc.
• Phân tích thất bại: nếu bạn thua, hãy phân tích thất bại bằng cách xem lại bản replay. Replay  là 1 bản clip ghi nhận lại mọi thao tác của mọi người chơi trong 1 trận đấu SCII, nhờ đó mình có thể phân tích biết các chiến lược, cách điều quân và quản lý của người khác, cũng như xem lại các bước sai lầm của mình.

A. Mechanics – Cơ giới

Đây là kỹ năng cơ bản của game SCII. Nó bao gồm cách bạn sử dụng chuột và bàn phím một cách chính xác và hiệu quả, cách bạn sử dụng các tài nguyên và sử dụng các phím tắt (để tăng tốc độ và độ chính xác cao hơn là click chuột). Kỹ năng này cần được cản thiện đầu tiên và quan trọng nhất, thêm nữa là nó không bị ảnh hưởng hay phụ thuộc vào các yếu tố khác như chiến lược phát triển quân, kiến thức hay thông tin.

Mechanics có 2 phần là Marco và Micro. Macro là tính toán về chiến thuật, tức là lúc nào làm cái gì. Micro là chỉ đạo từng binh lính ở trong một trận đánh, con gì thì phù phép gì, làm gì ở đâu xếp quân thế nào để dễ tạo được lợi thế trong trận đánh.

Marco – quản lý chiến lược, vĩ mô, khi nào làm cái gì, quyết định thắng thua toàn game

Marco là phần quan trọng nhất trong game và là vấn đề đầu tiên bạn cần tập trung. Bằng cách luyện tập lập lại nhiều lần, Marco sẽ trở thành các hành động tiềm thức. Ghi nhớ, chỉ có 1 cách duy nhất là luyện tập nhiều lần và trải nhiều giờ một cách nghiêm túc.

Đây là checklist cơ bản được khuyến khích với các game thủ mới chơi. Sau này, bạn có thể tự thêm vào dựa trên kinh nghiệm của bạn.

1. Giữ cho chỉ số tài nguyên trong kho ở mức thấp nhất: Có tài nguyên mà không xài là vô dụng, hãy xài nó. Sử dụng thời gian để thu thập tài nguyên mà không xài là hoang phí. Trong quản trị thì tiền tài phải đưa ra thị trường xoay vòng nhanh và nhiều nhất có thể, để trong kho là tiền chết.
2. Kiểm tra supply (nhà chứa quân): Supply là thông số cho biết bạn còn có thể sản xuất thêm bao nhiêu quân lính. Hãy đảm bảo bạn luôn kiểm soát và điều tiết để có thể sản xuất thêm các đơn vị lính.
3. Thường xuyên sản xuất thêm phu: phu là từ để chỉ các đơn vị làm công tác thu thập tài nguyên để phát triển kinh tế của bạn. Đây là điều đặc biệt quan trọng trong quá trình khởi đầu và giữa game. Bạn phải giữ vững và phát triển nền kinh tế của mình để có thể phát triển quân đội. Tuy nhiên cần lưu ý là các chuyên gia game thủ cao cấp sẽ có cách sử dụng phu khác.
4. Thường xuyên sản xuất thêm quân: xây dựng một quân sẽ phải mất một khoảng thời gian. Vì thế cần chú ý xây quân liên tục và đảm bảo không để thời gian chết quá nhiều.

Những điều trên nghe có vẻ đơn giản nhưng rất dễ bị lãng quên khi bạn đang phải quản lý nhiều nhóm quân ở nhiều nơi khác nhau trong khi phải nghĩ về nhiều thứ khác nữa. Bởi vậy cách tốt nhất là biến 4 điều trên trở nên bình thường với bạn, để bạn không còn nghĩ nhiều về nó nữa.

Nói cách khác là tập luyện nó nhiều tới mức nó thành tiềm thức để không còn phải dùng ý thức nghĩ với nó nữa. Cách làm hiệu quả nhất là học cách sử dụng các phím tắt, đặc biệt là trong việc xây dựng công trình, quân lính và nâng cấp.

Việc này tương đương với việc xây dựng qui trình trong quản trị, để mọi thứ “tự động hóa”. Cần phải có thời gian và cam kết kỷ luật tuân thủ và làm mỗi ngày.

Phương pháp phản hồi kết hợp (Associative Response)

Đây là một cách thực sự đơn giản để phát triển khả năng marco. Phương pháp này hoạt động dựa trên sự kết hợp WHEN X THEN Y.

Ví dụ: Khi xây dựng một đơn vị quân, kiểm tra supply. Nếu không đủ supply, xây dựng thêm supply.

Micro – quản lý chiến thuật, vi mô, đánh ai như thế nào, quyết định thắng thua từng trận chiến

Có kỹ năng quản lý chiến thuật vi mô sẽ tạo ra khác biệt giữa thắng và thua trong một trận chiến (khác với thắng thua của toàn game). Ngoài việc sử dụng thành thạo các phím tắt và di chuyển chuột chính xác, một số điểm dưới đây tạo nên sự khác biệt của người chơi và tất cả những người khác.

Một số kỹ thuật cơ bản để quản lý micro tốt:

1. Tấn công – di chuyển (nhấn giữ phím A khi click lên một vùng đất) sẽ ra lệnh cho các đơn vị quân lính tấn công các đối thủ hoặc công trình nằm trên đường di chuyển. Trong hầu hết trường hợp, thao tác này được ưa thích hơn so với chỉ di chuyển quân (M + click hoặc nhấp phải lên vùng đất) – chỉ di chuyển và không đánh trả khi bị tấn công.
2. Chia quân thành nhiều nhóm để quản lý tốt hơn.
3. Phân chia quân bằng thao tác loại bỏ nhóm được chọn: Dùng phím shift khi chọn quân bằng cách tạo vùng sẽ loại bỏ các quân đó khỏi nhóm bạn đang chọn. Việc này giúp dễ dàng phân chia nhóm quân vào các yêu cầu riêng. Ví dụ bạn chọn nhóm 6 quân và cho thực hiện lệnh A. Xong sau đó có thể shift click vào 3 quân trong nhóm đó để loại bỏ khỏi nhóm được chọn và gọi những quân đang được chọn thực hiện lệnh B.
4. Thiết lập các lệnh liên tiếp nhau trong hàng đợi. sử dụng phím shift sẽ đặt lệnh vào hàng đợi cho 1 đơn vị. Ví dụ bạn có thể yêu cầu phu xây 1 công trình và giữ shift tiếp tục click vào đào mỏ. Phu sẽ xây xong công trình và tiếp tục đi đào mỏ.

Build orders – Thứ tự, chiến lược xây dựng công trình

Thứ tự xây dựng các công trình là một yếu tố cơ bản trong chiến lược game. Dĩ nghiên bạn có thể xây dựng nó một cách ứng biến, tuy nhiên, trừ khi bạn luyện tập trước, nếu không thì nó sẽ không nhanh hoặc không hiệu quả. Một thứ tự xây dựng công trình là một cách để start-game và chuyển tiếp vào mid-game. Từ yếu tố đó, rất khó để tiên đoán một kế hoạch khi nào nên xây cái gì, mà thay vào đó người chơi phải dự trên một chiến lược chung khi quyết định thực hiện việc này.

Mục tiêu của tất cả các chiến lược xây dựng công trình là phải dẫn đầu sớm, để bạn có thể tiếp tục trò chơi với nhiều lợi thế hơn. Một vài chiến lược tập trung vào thắng game sớm, tuy nhiên sẽ đi kèm nhiều rủi ro, bởi vì nếu bạn không kịp thắng, bạn sẽ rất khó để kịp thời hồi phục và bắt kịp kinh tế, kỹ thuật của đối thủ.

Điều quan trọng nhất là bạn phải hiểu và thuần thục trong một chiến lược xây dựng công trình trước khi điều chỉnh và thay đổi nó.

• Học và hiểu về một chiến lược xây dựng
• Lặp lại chiến lược trong chế độ chơi 1 người để thật sự hiểu nó một cách sâu sắc
• Học để thực hiện chiến lược dưới áp lực.

Tốc độ

Tăng tốc độ cuộc chơi không chỉ là vấn đề của việc thao tác nhanh các nút lệnh. APM – số lượng thao tác / phút không đồng nghĩa với tốc độ.

• Phải biết việc bạn sắp làm tiếp theo. Bạn không thể tăng tốc nếu bạn không biết mình phải làm gì tiếp theo.
• Tốc độ là kết quả của việc lặp đi lặp lại. Hãy tập luyện một chiến lược nhiều lần và nhiều lần hơn nữa.
• Bạn phải thúc đẩy bản thân chơi nhanh hơn mỗi ngày cho đến khi nó trở thành công việc hằng ngày. Sau đó bạn có thể thúc đẩy bản thân phát triển hơn nữa.

B. Knowledge – Kiến thức

Kiến thức lại là một phần quan trọng khác của cuộc chơi. Nó bao gồm kiến thức về chiến lược và chiến thuật để thắng hoặc thua một trận đấu. Người chơi nào có kinh nghiệm nhiều luôn có lợi thế hơn. Tuy nhiên việc này cũng sẽ tạo nên nhiều khó khăn hơn khi phải đối mặt với các tình huống mới và những tình huống không lường trước được.

Kiến thức cơ bản và sự hiểu biết về các đơn vị quân và khả năng của chúng là điều quan trọng nhất mà mỗi người chơi phải học trước tiên. Tiếp đến mới là các chiến lược và chiến thuật được sử dụng bởi các người chơi khác. Bắt đầu bằng việc học các chiến lược phổ biến trong các trận đấu.

Biết người biết ta, luôn là điều quan trọng nhất. Và bạn phải hiểu là nó sẽ cần đầu tư một khoản thời gian nhất định để học hỏi. Đó là lẽ tất nhiên.

Các khung thời gian

Tấn công trong lúc đang xây dựng là một ưu điểm bởi vì bạn sẽ chiếm được lợi thế hơn đối thủ. Ví dụ như khi ngay khi các nâng cấp quân vừa hoàn tất và bạn đã có sẵn một lực lượng quân lớn. Hiểu được các công trình và nâng cấp của bạn cho bạn sự chỉ dẫn khi nào nên tấn công và khi nào sẽ bị tấn công.

Bằng các học các công trình từ các đối thủ, bạn sẽ học được khi nào bạn sẽ cần phải chuẩn bị cho các đợt tấn công.

Phân tích các trận đấu

Phân tích các trận đấu khác với việc chỉ xem nó. Bạn cần phải xác định các hành động nào là tốt là xấu và các hành động nào có thể thay thế để có thể tạo ra nhiều lợi thế hơn. Và quan trọng hơn là phải xem các trận đấu mà bạn đã thua để xác định nguyên và cần phải cải thiện gì trong tương lai. Những nguyên nhân thua trận thường thấy có thể là:

• Mechanics: bạn đã thực thi sai chiến lược?
• Knowledge: bạn không biết cách chống lại các nhóm quân hoặc công trình bạn gặp phải?
• Information: bạn thất bại trong việc phát hiện đối thủ đang xây dựng một đơn vị tấn công?

Muốn quản trị và cải tiến thứ gì thì phải đong đếm và ghi nhận được thứ đó. Nếu không có đo đếm được, không có ghi nhận được, không có dữ liệu, thì không thể quản trị được. Đó cũng là yếu tố cơ bản nhất của quản trị.

Tạo ra thước đo theo dõi và cải thiện (KPI)

Tự tạo ra một thước đo để ghi nhận các điểm số sau mỗi trận đấu và cải thiện. Ví dụ

• Chiến thắng một trận chiến nhỏ (+2p)
• Bị một lần thất bại trong việc mở rộng bản đồ (-1p)
• …

Tham khảo từ các chuyên gia

Xem thêm các trận đấu từ các game thủ cấp cao cũng là một cách rất tốt để học hỏi, và nó cực kỳ quan trọng trong lộ trình phát triển của bạn.

Nếu có thể, hãy xem lại với góc nhìn của người chơi. Tập trung ghi nhận, dừng lại ở các khoảng khắc quan trọng trong game để cân nhắc thử xem nếu là mình thì mình sẽ làm gì. Và sau đó so sánh với quyết định của chuyên gia, và đánh giá xem quyết định nào sẽ tạo ra nhiều lợi ích hơn. Bằng cách này bạn sẽ tập luyện tư duy ra quyết định đúng đắn dựa trên thông tin hạn chế có được.

C. Information – Thông tin

Thông tin là một thành phần bổ sung cho kiến thức. Trừ khi bạn có đủ kiến thức để xử lý thông tin, nếu không thì có bao nhiêu thông tin cũng vô nghĩa.

Có được thông tin về đối thủ của bạn sẽ giúp bạn chuẩn bị tốt hơn cho một cuộc tấn công. Bỏ qua thông tin của đối thủ sẽ làm cho bạn dễ bị nguy hiểm trước các cuộc tấn công bất ngờ.

Trinh sát sớm

Cách để có được thông tin nhanh nhất là thực hiện các cuộc trinh sát sớm, thông thường là gởi phu tới căn cứ của đối thủ khi bạn đang có 9-15 supply. Ví dụ:

• Nếu bạn do thám đội Terran và thấy nhà máy lọc dầu và tech lab, bạn có thể dự đoán địch sẽ sớm tấn công bằng quân Reaper hoặc Marauder.
• Nếu không thấy Pylons nào trong căn cứ của quân Protoss, bạn nên bắt đầu tìm kiếm xem có các căn cứ nào khác không
• Nếu không thấy Spawning Pool trong khoảng 12-14 supply đầu thì rất có thể đội Zerg đang sử dụng chiến lược bành trướng mở rộng bản đồ nhanh

Che dấu ý đồ

Việc che dấu ý đồ chiến thuật bằng cách cho đối thủ thấy bạn đang chuẩn bị cho một loại quân này nhưng thực sự là đang âm thầm phát triển một vũ khí khác. Việc này hi vọng đối thủ của bạn sẽ phản ứng thái quá và chuẩn bị những thứ không thực sự cần thiết.

Ví dụ, như Protoss, cho đối thủ Zerg thấy 4 cổng warp và một stalker sẽ thúc đối thủ xây dựng các quân đội và giảm lượng phu và đẩy Zerg vào tình thế nền kinh tế yếu kém hơn do tập trung sớm vào quân đội và Protoss sẽ chiếm được ưu thế hơn khi tiến vào mid-game.

Cảm ơn bạn đã đọc hết bài viết này, chúc bạn nhiều năng lượng để phát triển hơn nữa.